صنعت فوتبال

هفته نامه ی ” اکونومیست ” در گزارشی ضمن تحلیل برخی از از شاخص های اقتصادی جهان فوتبال به نقل از ” استفان استینر مانسکی ” اقتصاد دادن برجسته ی کالج انگلستان ، ارزش دارایی های صنعت فوتبال را در جهان بالغ بر 126 میلیارد دلار برآورد نموده و اضافه می کند که این بازی ها جدا از نگاه ورزشی به آن ، یک صنعت چندین میلیارد دلاری است که در دو هفته ی گذشته ( 1980- 2000) توانسته است در مبادلات جهانی از جایگاه ویژه ایی برخوردار باشد.

اگر سرمایه ی 126 میلیاردی صنعت فوتبال را با هزینه ی احداث یک پروژه ی پالایشگاهی که برای تصفیه ی هیدروکربن های موجود در چاه های نفت برای تولید یک میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی ، 40 هزار بشکه مایعات نفتی  و دویست تن گوگرد با بودجه ای حدود 287 میلیون دلار انجام می گیرد، مقایسه کنیم ، درخواهیم یافت که این سرمایه گذاری برابر با هزینه ی احداث 440 پروژه پالایشگاهی از نوع یاد شده است ، و چنان چه فراورده های این حجم پروژه ها را در نظر بگیریم و گردش اقتصاد صنایع وابسته را نیز لحاظ کنیم ، ابعاد سرمایه گذاری و گردش اقتصادی صنعت فوتبال ، ما را شگفت زده خواهد کرد.

واقعیت این است که امروز فوتبال تنها آهنگ زندگی میلیون ها طرفدار خود را تنظیم نمی کند بلکه حواشی این ورزش و زندگی فوتبالی با توجه به سود های کلان مالی موجود در آن در برگیرنده ی مجموعه ای از صنایع ، باشگاه داری ، بنگاه داری ، بنگاه های بازرگانی  و تجاری ، موسسات مالی و اعتباری ، ارتباطات ، پوشاک ، جهانگردی و توریسم ، ساختمان و ابنیه و حتی مواد غذایی است که بازار مالی بین المللی را تحت تاثیر قرار می دهد.

زیرساخت های این صنعت را باشگاه ها تشکیل می دهند که به مثابه ی کارخانه های تولیدی و بنگاه های اقتصادی عمل می کنند.آنها با بهره گیری از تجهیزات و امکانات ، نیروی انسانی ماهر و متخصص ، دانش فنی و تکنولوژی روز، از ورزش و سرگرمی ، صنعتی پولساز ساخته اند.(کاظم ، 1381: 16)

 

2-15- بررسی نقش اقتصادی فوتبال

امروزه ورزش از انجام فعالیت بدنی صرف فراتر رفته و خود را به عنوان یک صنعت در کنار سایر صنایع مطرح ساخته است.صنعت ورزش با ایفای نقش در اقتصاد کشورها از اهمیت زیادی برخوردار گشته است.تاثیرات کلان اقتصادی ورزش نظیر سهم ورزش در تولید ناخالص داخلی (GDP ) و ملی (GNP ) یا سهم آن در ایجاد اشتغال ، کشورها را برآن داشته تا هر ساله به صورت دقیق و منظم تاثیر ورزش را بر روی اقتصاد کشور خود ارزیابی و تعیین نمایند.از آن جمله می توان به کشورهایی چون اسکاتلند، انگلستان، ایالات متحده آمریکا، کانادا و هنگ گنک اشاره نمود که سهم صنعت ورزش از کل تولید ناخالص داخلی آنها به ترتیب برابر با 8/1 ، 7/1 ، 1/2 ، 2/1 ، 5/1 درصد بوده است (نانا[1]،2002: 23)

ورزش فوتبال نیز به گواه شواهد موجود پرطرفدارترین و محبوب ترین ورزش در عرصه بین المللی است، تا جاییکه بسیار از کشورهای پنج قاره آن را در ردیف ورزش ملی خود محسوب می دارند(الهی ،1383 ، 22). لبریز بودن ورزشگاه ها و برخورداری رقابت ها از بینندگان چند صد میلیونی ، فوتبال را به عنوان مردمی ترین ورزش جهان معرفی کرده است.گرایش نسبت به این ورزش روز  به روز و با گذشت زمان بیشتر می شود. جام جهانی 1966 انگلستان در مجموع 400 میلیون بار بیننده تلویزیونی داشت، درحالیکه جام جهانی 1998 فرانسه در مجموع 37 میلیارد نفر بار و جام جهانی 2002 کره و ژاپن در مجموع 50 میلیارد نفر – بار بیننده داشت (چستر[2]،2002: 64)

همگام با افزایش تمایلات نسبت به این رشته ورزشی تغییرات زیادی در آن بوجود آمده است تا جاییکه فوتبال حرفه ای سال های اخیر قابل قیاس با دوران گذشته نیست. داد ستدهای چند میلیون دلاری برای نقل و انتقال بازیکنان ، وجود حامیان مالی با سرمایه های بسیار کلان، خرید و فروش وسایل و کالاهای با آرم باشگاه های حرفه ای، معامله های چند صد میلیون دلاری برای تبلیغات اطراف زمین، کسب درآمدهای کلان از محل حق پخش تلویزیونی مسابقات، قرار گرفتن باشگاه ها در فهرست بازار بورس و بسیاری از موارد یگر ، همگی نقش بسزایی را در توسعه درآمد زایی فوتبال در بسیاری از کشورها ایفا نموده است(مورو[3]،1999: 10)

نقش اقتصادی فوتبال در بعضی از کشورها تا حدی برآورد شده است که به عنوان نمونه در آلمان به دلیل برگزاری مسابقات جام جهانی فوتبال (2006)از سال 2003 تا 2010 هر ساله 2400 شغل دائمی ایجاد شده  و این میزان در سال برگزاری مسابقات به 7300 شغل دائمی رسید. همچنین برآورد شده است که در سال 2006 مقدار 48/1 میلیارد یورو به GDP این کشور اضافه گردد و در مجموع از سال 2003 تا 2010 مقدار 3/5 میلیارد یورو به GDP این کشور اضافه گردد.(جی .اف.آ[4]،1999)

علاوه بر این موضوع ، بسیاری از لیگ ها و باشگاه های حرفه ای فوتبال در دنیا وجود دارند که با درآمدزایی های کلان خود توسعه دوچندانی را در صنعت فوتبال کشورها ایجاد نموده اند.به عنوان نمونه می توان از صنعت فوتبال اسپانیا نام برد که ارزش وجودی آن در سال 2002 معادل 46/4 میلیارد یورو بوده است که این رقم معادل 9/0 درصد از GDP کشور اسپانیا بوده است.همچنین کشور اسپانیا با توسعه اقتصاد فوتبال خود برای 47 هزار نفر ایجاد شغل نموده است(Simon,2003) توسعه اقتصادی صنعت فوتبال محدود به کشورهای صاحب نامی چون انگلستان ، اسپانیا ، ایتالیا و آلمان نشده بلکه کشورهای آسیایی چون ژاپن و کره جنوبی نیز با برگزاری لیگ های کاملا حرفه ای درآمدهای کلانی را جذب نموده اند. (الهی ،1385: 54)

[1] Nana

[2]Chester

[3] Morrow

[4]Japan football association (JFA)