جنبه های مختلف هیجان در روانشناسی

هیجان یعنی عکس العمل کلی ،شدید و کوتاه ارگانیسم به یه موقعیت چیزای دیگه ای به جز اینا منتظره ،همراه با یه حالت عاطفی مورد پسند یا ناخوشایند. هیجان ترجمه انگلیسی Emotionه. از نظر ریشه کلمه ، Emotion یعنی دلیلی که ارگانیسم رو به حرکت در می آورد. مثلا، خشم عاملیه که فرد رو از خود بی خود می کنه: شادی ،غم، ترس و نگرانی هم می تونن نمونه های خوبی از هیجان باشن(خداپناهی،۱۳۸۸).

درسته که خشم ،ترس،اندوه، نفرت، حیرت زدگی، حسادت، غبطه و خجالت ، همه جزء هیجانها به حساب میان ، تعریف کردن همه این حالتها کار بسیار سختیه. این حالتها بخشهای مهم زندگی عاطفی رو تشکیل میدن، چون در موقعیتهای ذهنی مهم تجلی می کنن. ویژگی حالتهای هیجانی اینه که اختلالهای روانی و فیزیولوژیک به همراه میارن. بخش ظاهری این اختلالها جلوه هیجان نامیده می شه(گنجی،۱۳۸۶).

 

۲-۴-۹٫وجود هیجان

در روان شناسی ، هیجانها جایگاه بسیار حساس و بنیادی دارن، چون رابطه اونا با نیازها و انگیزشها بسیار نزدیکه و می تونن ریشه خیلی از اختلالهای روانی یا روان –تنی رو تشکیل. هیجانها حتی می تونن سلامت آدم رو تضمین کنن. مثلا ، ترس موجب می شه که آدم خود رو از خطر حفظ کنه و خشم موجب می شه که به دشمن حمله کنه.

برخلاف تلاشهای بسیار زیادی که فلاسفه ،فیزیولوژیستها و روان شناسا واسه تبیین هیجانها به عمل آورده ان ، وجود و روش عمل اونا هنوز به طور روشن بیان نشده، به حالت فرضیه باقی مونده. این محققان مخصوصا جلوه های فیزیولوژیک هیجانها (تغییرات ضربانهای قلب و تنفس ،سست شدن اسفنگترها ،خشک شدن دهن ،عرق کردن ،….)، اثر اونا روی عملکردهای ذهن (افزایش تلقین پذیری ، کاهش کنترل ارادی) و رفتارای به وجود اومده توسط هیجانها(گریها ،خنده ها، فرار کردنها،مخفی شدنها …) رو مطالعه کردن. این تحقیقات نشون داده که در ظهور و ساخت جلوه های هیجان ، فرهنگ سهم زیادی داره. مثلا، در چین ، وقتی آدما عصبانی می شن چشمهای خود رو گرد می کنن . با این همه ، شرایط تولید هیجان و پایه های روانی –فیزیولوژیک اون هنوز بخوبی شناخته نشده(رمضانی،۱۳۸۵).
خنده

هیجان ،نه فقط به وجود عامل هیجان زا بلکه به خود فرد، حالت فعلی جسمی و ذهنی ،شخصیت ،گذشته زندگی شخصی و تجربه های قبلی اون هم وابسته . درسته که در بعضی شرایط استثنایی ،هیجانهای گروهی به وجود میاد و واسه بیشتر آدما معنی برابری پیدا می کنه(مانند ترس یهویی از زمین لرزه یا بمباران شهر از طرف دشمن)، هیجان یه احساس فردیه.یعنی ، ممکنه یه موقعیت مشخص فردی رو به طور کامل عصبانی کنه یا بترسونه اما در مورد دیگری هیچ واکنشی به وجود نیاورد. واسه تایید این گفته ، میشه روزای موشک اندازی رژیم عراق به شهرهای ایران یا بمباران شهرها رو به یاد آورد.کسائی که اون روزا رو به چشم دیده ان ، هیجانهای به طور کامل متفاوت افراد رو هم دیدن .بودن کسائی که چند لحظه ای واقعا لال می شدن ، سردرد می گرفتن، داد و فریاد می کردن ، می لرزیدند یا در جایی مخفی می شدن و…. در مقابل ، کسان دیگری هم بودن که مقابله ضد هواییهای ایران با هواپیماهای عراقی رو به آتیش بازی تشبیه می کردن و بعضی وقتا حتی از تختخواب خود هم بلند نمی شدن !

عصبانی

کلا ، هیجان وقتی به وجود میاد که فرد غافلگیر شه یا موقعیت از تحمل اون بالاتر رود. هیجان در واقع نشون دهنده نبود سازگاری فرد با موقعیت و تلاش ارگانیسم واسه ایجاد تعادلیه که به طور موقت از بین رفته. پس ، میشه گفت که هدف هیجان ایجاد تعادل و حفظ موجودیت ارگانیسمه(کالات ،۱۳۸۸).

علمی