۳-۷- طیف لیکرت [۲۳]
در این طیف تلاش می‌ شود گویه‌ های گرایش موافق و گویه ‌های گرایش مخالف همزمان طراحی شود و گویه‌های ابهام حذف شوند و نیز بهتر است تعداد گویه ‌های مثبت و منفی تقریبا یکسان باشد. طیف لیکرت را طیف مجموعه نمرات هم می گویند.
(- – )                       ( –  )               (+ – )             ( + )             ( + + )
کاملاً مخالف          مخالف          نه موافق نه مخالف         موافق           کاملاً موافق
۱                            ۲                      ۳                  ۴                   ۵
در این حالت می‌توان گویه ‌های منفی را به سوی گرایش مثبت سوق داد و بالعکس.
با توجه به نقایص طیف تورستون (حجم زیاد کار و وابستگی شدید به قضاوت داوران) مقیاس لیکرت از اهمیت خاصی برخوردار است. این طیف که به نام مقیاس مجموعه نمرات نیز مشهور است. ارزش طیف از نظر واقعی خود پاسخگویان به دست می ‌آید؛ علاوه بر این، تعداد گویه ‌ها می ‌تواند بسیار کمتر از طیف تورستون باشد.
۳-۸- پایایی و روایی پرسشنامه
روایی و پایایی ویژگی هایی هستند که هر ابزار سنجشی از جمله پرسشنامه باید دارا باشند.
ابزار سنجش می بایست از پایایی و روایی لازم برخوردار باشد تا محقق بتواند داده های متناسب با تحقیق را گردآوری نماید و از طریق این داده ها و تجزیه و تحلیل آنها، فرضیه های مورد نظر را بیازماید و به سؤالات تحقیق جواب دهد.
۳-۸-۱- روایی[۲۴] پرسشنامه
منظور از روایی اینست که محتوای ابزار و یا سؤالات مندرج در پرسشنامه، به طور دقیق متغیرها و موضوع مورد مطالعه را می سنجد یا نه؟ به عبارت دیگر آیا آنچه را که فکر می کنیم اندازه می گیریم، واقعاً اندازه می گیریم؟ روایی به این مفهوم اشاره دارد که وسیله اندازه گیری چیزی را که ادعا می کند، دقیقاً همان را اندازه گیری کند.
یکی از انواع روایی، روایی محتواست و آن نوعی روایی است که معمولاً برای بررسی اجزاء تشکیل دهنده یک ابزار اندازه گیری به کار برده می شود و به تحلیل منطقی محتوایی یک آزمون بستگی دارد و تعقیب آن بر اساس قضاوت ذهنی و فردی است (سرمد و همکاران، ۱۳۷۶).
در این پژوهش برای رواسازی پرسشنامه ابتدا مقالات، مصاحبه های علمی نظریه پردازان در مورد قابلیت های یادگیری سازمانی به دقت مطالعه گردیده و پس از بررسی منابع ۴ مؤلفه به عنوان شاخص های فرهنگ سازمانی شناسایی شدند که این ابعاد عبارتند از:
فرهنگ طایفه ای، فرهنگ سلسله مراتبی، فرهنگ ویژه سالاری، فرهنگ بازاری.
در مرحله بعد از استادان محترم راهنما و مشاور خواسته شد تا نظر خود را در مورد سؤالات مربوطه اعلان دارند که بعد از انجام مطالعات مقدماتی آخرین اطلاعات در زمینه پرسشنامه جمع آوری گردید.
۳-۸-۲- پایایی[۲۵] پرسشنامه
پایایی به دقت، اعتماد پذیری، ثبات یا تکرارپذیری نتایج آزمون اشاره دارد. همچنین منظور از اعتبار یا پایایی ابزار اندازه گیری نیز اینست که اگر سنجش، تحت شرایط مشابه مجدداً تکرار شود، نتایج حاصل تا چه حد، مشابه و قابل اعتماد است؟ ابزار سنجشی معتبر است که دارای ویژگی های سازگاری و باز پدید آوری باشد. یعنی بتوان آن را در موارد متعدد به کار برد و در همه موارد نتیجه یکسانی تولید نماید.
اندازه گیری های نامناسب و ناکافی می تواند هر تحقیق علمی را ناروا و بی اعتبار سازد. در مبحث روایی به گونه کلی ذات واقعیت مورد پرسش قرار می گیرد. اعتبار را می توان بدون تفحص درباره مقیاس متغیرها مطالعه نمود. اما مطالعه روایی بدون بررسی ماهیت و معنای متغیرها امکان پذیر نیست. به قول “کرینر” حصول اعتبار تا حد زیادی یک امر فنی است. اما روایی فراتر از یک فن است و در ذات و جوهر اصلی علم قرار دارد.
معمولاً به منظور برآورد میزان روایی پرسشنامه و سؤالات مطروحه در آن، از نظر خبرگان، کارشناسان و اساتید مسلط به موضوع تحقیق و پرسشنامه استفاده می شود. اعمال نظر و در صورت نیاز، اصلاحات خبرگان و اساتید، محقق را از روایی پرسشنامه و تطابق موضوع با سؤالات و قابلیت استفاده و بجا بودن سؤالات مطروحه مطمئن ساخته و مشخص خواهد نمود که سؤالات پرسشنامه تا چه اندازه قدرت توضیح دهی مدل و آزمون فرضیه ها را خواهند داشت.
جهت محاسبه پایایی، روش های متفاوتی وجود دارد از جمله: روش اجرای دوباره (بازآزمایی)، روش موازی یا همتا، روش تصنیف یا دو نیمه کردن و ضریب آلفای کرونباخ. مطالعات تئوری و تجربی نشان داده است که از بین روش های فوق، روش آلفای کرونباخ از قدرت و دقت بیشتری برخوردار است. لذا در این تحقیق نیز به منظور تعیین پایایی پرسش نامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده می شود.
ابزار سنجش می بایست از پایایی و روایی لازم برخوردار باشد تا محقق بتواند داده های متناسب با تحقیق را گردآوری نماید و از طریق این داده ها و تجزیه و تحلیل آنها، فرضیه های مورد نظر را بیازماید و به سؤالات تحقیق جواب دهد.
روش های مختلفی برای سنجش پایایی وجود دارد. در این پژوهش به منظور اندازه گیری پایایی پرسشنامه، از روش آلفای کرونباخ با بهره گرفتن از نرم افزار SPSS استفاده شده است.
۳-۹- ضریب آلفای کرونباخ[۲۶]
ضریب آلفای کرونباخ برای محاسبه هماهنگ درونی ابزار اندازه گیری از جمله پرسشنامه ها یا آزمون هایی که خصیصه های مختلف را اندازه گیری می کنند، به کار می رود. در اینگونه ابزار، پاسخ هر سئوال می تو

جهت دانلود متن کامل پایان نامه به سایت azarim.ir مراجعه نمایید.

اند مقادیر عددی مختلفی اختیار کند. برای محاسبه آلفای کرونباخ، ابتدا می بایست واریانس نمرات هر زیر مجموعه سؤالات پرسشنامه و واریانس کل را محاسبه نمود.
آلفای کرونباخ بزرگتر از مقدار ۰۷/۰ باشد و هرچه این مقدار به عدد ۱ نزدیکتر باشد پرسشنامه از پایایی بالاتری برخوردار می باشد.
جدول ۳-۲: پایایی پرسشنامه پژوهش