پایان نامه بررسی تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدینگی شرکت در بازار بورس اوراق بهادار تهران

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حسابداری 

دانشگاه آزاد اسلامی
واحدعلوم و تحقیقات اصفهان
دانشکده حسابداری
       پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حسابداری
عنوان
بررسی تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدینگی شرکت در بازار بورس اوراق بهادار تهران
استاد مشاور
دکتر عبداله خانی
تیر ماه 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود
(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)
تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)
فهرست مطالب
 عنوان                                                      صفحه
چکیده ………………………………………….. 1
فصل  اول : کلیات پژوهش
1-1-مقدمه ………………………………………. 2
1-2-بیان مسأله ی پژوهش……………………………. 3
1-3- هدف پژوهش ………………………………….. 5
1-4- اهمیت و ارزش پژوهش ………………………….. 5
1-5- کاربرد نتایج پژوهش ………………………….. 6
1-6- فرضیه ی پژوهش ………………………………. 6
1-7- روش پژوهش…………………………………… 6
1-8- روش و طرح نمونه برداری ………………………. 7
1-9- قلمرو پژوهش ………………………………… 7
1-10- ابزار گردآوری داده ها ……………………….. 7
1-11- ابزار تجزیه و تحلیل …………………………. 8
1-12- تعاریف عملیاتی ……………………………… 8
1-13- خلاصه ی فصل …………………………………. 9
 
فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه ی پژوهش
2-1- مقدمه ……………………………………… 10
2-2- سود………………………………………… 11
2-3- مفاهیم سود در گزارشگری مالی ………………….. 11
2-3-1- مفهوم سود از دیدگاه ساختاری ………………… 11
2-3-2- مفهوم سود از دیدگاه تفسیری …………………. 12
2-3-3- مفهوم سود از دیدگاه رفتاری …………………. 12
2-4- ویژگی های سود حسابداری……………………….. 13
2-5- کیفیت سود ………………………………….. 14
2-6- تعریف کیفیت سود …………………………….. 15
2-7- اهمیت ارزیابی کیفیت سود ……………………… 16
2-8- معیارهای ارزیابی کیفیت سود …………………… 16
2-9- کیفیت اقلام تعهدی ……………………………. 18
2-9-1- اجزای اقلام تعهدی ………………………….. 18
2-9-2- اندازه گیری کیفیت اقلام تهدی ………………… 19
2-9-2-1- مدل هیلی ……………………………….. 19
2-9-2-2- مدل دی انجلو ……………………………. 20
2-9-2-3- مدل اسلون ………………………………. 20
2-9-2-4- مدل جونز ……………………………….. 21
2-9-2-5- مدل اصلاح شده ی جونز ……………………… 23
2-9-2-6- مدل دیچو و دایچو ………………………… 24
2-9-2-7- مدل فرانسیس و همکاران ……………………. 25
2-9-3- یافته های تجربی درباره ی کیفیت اقلام تعهدی ……. 26
2-10- نقدشوندگی سهام …………………………….. 27
2-11- معیارهای اندازه گیری نقدشوندگی سهام ………….. 29
2-11-1- اختلاف قیمت پیشنهادی خرید و فروش اوراق بهادار … 29
2-11-2- معیار نسبت گردش معاملات ……………………. 32
2-11-3- معیار عدم نقدشوندگی آمیهود ………………… 32
2-11-4- معیار نسبت حجم معاملات به تغییر پذیری ……….. 33
2-12- ریسک نقدشوندگی …………………………….. 34
2-12-1- ریسک نقدشوندگی و قیمت گذاری دارایی ها ………. 38
2-12-2- ریسک نقدشوندگی و بازده ……………………. 38
2-13- کیفیت اطلاعات و ریسک نقدشوندگی سهام …………… 39
2-14- کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدشوندگی سهام ……… 41
2-15- مروری بر پیشینه ی تحقیق …………………….. 42
2-15-1- پیشینه ی خارجی …………………………… 43
2-15-2- پیشینه ی داخلی …………………………… 46
2-16- خلاصه ی فصل ………………………………… 48
 
فصل  سوم : روش پژوهش
3-1- مقدمه ……………………………………… 49
3-2- نوع پژوهش ………………………………….. 50
3-3- جامعه ی آماری……………………………….. 50
3-4- قلمرو پژوهش…………………………………. 50
3-4-1- قلمرو موضوعی پژوهش ………………………… 50
3-4-2- قلمرو مکانی پژوهش …………………………. 50
3-4-3- قملرو زمانی پژوهش………………………….. 51
3-5- روش نمونه گیری و حجم نمونه …………………… 51
3-6- نحوه گردآوری اطلاعات………………………….. 51
3-7- روایی و پایایی ابزار گردآوری داده ها ………….. 52
3-8- فرضیه ی پژوهش ………………………………. 52
3-9- متغیرهای پژوهش ……………………………… 52
3-10- ابزار تجزیه و تحلیل ………………………… 53
3-11- مدل پژوهش …………………………………. 53
3-12- مراحل محاسبه ی متغیرها………………………. 54
3-12-1- جمع آوری داده ها………………………….. 54
3-12-2- محاسبه متغیر وابسته ی پژوهش ……………….. 55
3-12-2-1- نحوه محاسبه ی پارامترهای مدل …………….. 56
3-12-3- محاسبه متغیر مستقل پژوهش ………………….. 60
3-12-4- محاسبه متغیرهای کنترلی پژوهش ………………. 62
3-13- مزایای استفاده از داده های ترکیبی ……………. 66
3-13-1- روش های تخمین در داده های ترکیبی …………… 67
3-13-1-1- آزمون F لیمر …………………………… 67
3-13-1-2- آزمون هاسمن ……………………………. 68
3-14- روش شناختی آماری و انواع آزمون های آماری مورد استفاده پژوهش   69
3-14-1- تحلیل رگرسیون ……………………………. 69
3-14-2- آزمون بروش-پاگان …………………………. 70
3-14-3- آزمون های ریشه ی واحد پانلی………………… 70
3-14-4- عدم ناهمسانی واریانس ……………………… 71
3-14-5- عدم هم خطی ………………………………. 71
3-14-6- عدم خود همبستگی ………………………….. 72
3-14-7- آزمون مانایی و نامانایی……………………. 72
3-14-8- ضریب تعیین ………………………………. 72
3-14-9- آزمون F………………………………….. 73
3-15- چگونگی اثبات یا رد فرضیه…………………….. 73
3-15-1- آزمون t…………………………………… 73
3-15-2- آزمون فرض به کمک جدول توافقی ………………. 74
3-16- خلاصه ی فصل ………………………………… 79
 
فصل چهارم : تجزیه و تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها
4-1- مقدمه ……………………………………… 80
4-2- آمار توصیفی…………………………………. 81
4-3- محاسبه ی متغیر مستقل پژوهش …………………… 83
4-4- محاسبه ی متغیر وابسته ی پژوهش ………………… 86
4-5- آزمون فرضیه ی پژوهش به روش حل رگرسیون………….. 87
4-6- مقایسه ی کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدینگی به روش دوم     90
4-7- خلاصه ی فصل …………………………………. 92
 
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری
5-1- مقدمه ……………………………………… 93
5-2- خلاصه ی پژوهش ……………………………….. 94
5-3- نتایج پژوهش ………………………………… 94
5-4- محدودیت های پژوهش …………………………… 95
5-5- پیشنهادهای پژوهش ……………………………. 96
5-5-1- پیشنهادهای کاربردی حاصل از نتایج پژوهش ………. 96
5-5-2- پیشنهادها برای پژوهش های آتی ……………….. 97
5-6- خلاصه ی فصل …………………………………. 98
فهرست منابع …………………………………….. 99
پیوست ها
پیوست الف: اسامی شرکت های نمونه ………………….. 104
پیوست ب: جدول های خروجی نتایج آماری ………………. 106
پیوست پ: شکل های خروجی نتایج آماری ……………….. 116
چکیده انگلیسی 120
چکیده
پایان نامه حاضر به تاثیر و میزان ارتباط بین کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدینگی می پردازد. ریسک نقدینگی در عمل نشان دهنده ی حساسیت بازده ی سرمایه به تغییرات غیر قابل پیش بینی در قابلیت نقدینگی بازار است که مفاهیم تئوریک قیمت گذاری دارایی ها در سال های اخیر بر اهمیت آن به عنوان یک ریسک سیستماتیک تاکید می کند. در این پژوهش به منظور فراهم کردن شواهد تجربی در مورد رابطه بین کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدینگی، اطلاعات مالی 100 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در طی دوره ی زمانی 1385 تا 1389 به عنوان نمونه، مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. فرضیه ی این تحقیق بیان می کند “شرکت هایی که دارای کیفیت سود حسابداری بالاتری هستند، ریسک نقدشوندگی کمتری دارند” برای پذیرش یا رد فرضیه پژوهش به دو صورت اقدام گردید: استفاده از رگرسیون چندگانه و جداول توافقی. بر این اساس یافته های پژوهش در هر دو شیوه ی آزمون حاکی از ارتباط منفی و ضعیف بین کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدینگی می باشد.
واژه های کلیدی: کیفیت سود حسابداری، ریسک نقدینگی، کیفیت اقلام تعهدی
1-1- مقدمه
سرمایه گذاران برای اتخاذ تصمیم های اقتصادی و تخصیص منابع خود، به اطلاعاتی نیاز دارند که بتوانند با استفاده از آن به حداکثر بازدهی دست یابند. یکی از مهم ترین عوامل در انتخاب بهترین سرمایه گذاری، سود و کیفیت سود حسابداری است. از این رو، شناسایی کیفیت سود حسابداری از اهمیت بسزایی برخوردار است. از جمله معیاری که ممکن است تحت الشعاع کیفیت سود حسابداری قرار گیرد، ریسک نقدشوندگی سهام است که اهمیت آن در پژوهش های مختلف به اثبات رسیده است؛ زیرا سرمایه گذاران ممکن است به سرعت به منابع مالی سرمایه گذاری خود نیاز داشته باشند. سرعت نقدشوندگی سهام نیز مربوط به استقبال انجام معامله در بورس اوراق بهادار به وسیله ی سرمایه گذاران است.
بنابراین، در این پژوهش به بررسی تاثیر کیفیت سود بر ریسک نقدشوندگی سهام پرداخته شده است. ابتدا توضیحاتی پیرامون موضوع پژوهش ارائه می شود. سپس اهداف، اهمیت و ارزش و کاربرد نتایج پژوهش بیان می شود. سپس فرضیه های پژوهش بیان گردیده و در ادامه روش پژوهش و مدل های مورد استفاده تشریح می گردد. سپس جامعه آماری، ویژگی ها و روش نمونه گیری بیان می شود. پس از آن،  ابزار گرد آوری داده ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده ها ارائه می شود. در پایان واژه های کلیدی پژوهش بیان می شود.
1-2- بیان مساله پژوهش
سهامداران که مهمترین گروه استفاده کنندگان از صورتهای مالی هستند منافع خود را در اطلاعات سود جستجو می کنند. سود حسابداری نشانه ای است که موجب تغییر باورهای سرمایه گذاران می شود و رفتار آنان را تغییر می دهد. تغییر در قیمت و تعداد معامله ی اوراق بهادار نیز معیار قابل مشاهده ای از تغییر نظام مند باورهای سرمایه گذاران است که تحت تأثیر محتوای اطلاعاتی اختیاری( اقلام تعهدی اختیاری) ممکن است شامل انتخاب از بین اصول یا استانداردهای حسابداری و در به کارگیری  برآورد و زمان بندی معاملات به منظور شناسایی اقلام غیرعادی در سود باشد. در طول سه دهه اخیر مبحث کیفیت سود مورد توجه خاص پژوهشگران قرار گرفته و تلاش بر این بوده است که با دست یافتن به یک روش شناختی منطقی و معتبر کیفیت سود مورد ارزیابی قرار گرفته و اثر گذاری آن  بر دیگر عوامل شناسایی شود.           ( خواجوی ، 1386).                                                                                                                                                                                                                                       در متون حسابداری،  مدیریت مالی، مدیریت سرمایه گذاری، دستورالعمل ها و مقررات بورس اوراق بهادار، گزارش های کارگزاران بورس به طور مستقیم و یا غیرمستقیم اشاراتی به این موضوع شده است. توجه حرفه حسابداری بر محور این هدف استوار است که سود خالص گزارش شده، عملکرد عملیاتی واحد تجاری را به طور منصفانه منعکس نماید. به عنوان مثال، تحلیلگران مالی کیفیت سود را به این منظور ارزیابی می کنند که یک سطح مربوط از سود را تعیین نمایند و سود خالص آتی را پیش بینی کنند و در نتیجه قیمت سهام یک شرکت را مشخص نمایند.
اقلام تعهدی شاخص مهمی برای تشخیص کیفیت سود است و در ارزشیابی سهام کاربرد دارد. نقش اقلام تعهدی در تغییر یا اصلاح شناسایی جریانهای نقد است و مبالغ تعدیل شده (سود تعدیلی)  طبق بیانیه مفاهیم حسابداری شماره یک معیاری بهتر برای اندازه گیری عملکرد شرکت است. به هرحال، اقلام تعهدی اغلب بر مبنای فرض ها و برآوردهایی است که اگر اشتباه باشد باید در اقلام تعهدی و سود آتی اصلاح شود. بنابراین، کیفیت اقلام تعهدی و سود با توجه به اندازه خطاهای برآورد آن ها کاهش می یابد. اقلام تعهدی تفاوت بین سود حسابداری شرکت و جریان های نقدی اساسی آن است. اقلام تعهدی مثبت زیاد نشان دهنده این است که سودها خیلی بیشتر از جریان های نقدی شرکت است. این تفاوت به دلیل اصل شناسایی درآمدها و اصل تطابق می باشد. براساس رویکرد تعهدی در صورت تحقق درآمدها و  وقوع هزینه ها  می توان سود را  گزارش نمود. از آنجا که در مبنای تعهدی لزوماً شناسایی درآمدها و هزینه ها همراه با دریافت و پرداخت وجه نقد نبوده و در محاسبه سود نیز از پیش بینی ها و برآوردها استفاده می شود، از این رو این پرسش مطرح می گردد که تا چه میزان می توان به این رقم در هنگام اخذ تصمیم اطمینان کرد. پاسخ به این پرسش از آن جهت اهمیت پیدا می کند که اخذ تصمیم نادرست به سبب اطلاعات ناکافی و ناصحیح موجب می شود که تخصیص منابع به صورت نادرست انجام شود. از لحاظ تجربی پژوهشگران دریافته اند که سود با اقلام تعهدی بالا نشان دهنده این است که سودها نسبت به جریانهای نقدی بیشتر بوده و در نتیجه بازدهی کمتری خواهند داشت (قائمی، 1387). علاوه بر اهمیت کیفیت سود، نقدشوندگی سهام از جمله موضوعاتی است که سرمایه گذاران بایستی در تصمیم گیری خود به آن توجه کافی داشته باشند. هنگامی که نقدینگی در بازار سرمایه کاهش می یابد ، سهام شرکتها درجه های متفاوتی از خروج سرمایه گذار را تجربه می کنند. این وضعیت به خصوص برای شرکت های دارای کیفیت سود پایین، مهم تر می باشد. زیرا در این حالت تقاضای سرمایه گذاران برای این نوع از سهام به دلیل عدم اطمینان بیشتر کاهش می یابد. هچنین بر عکس ، هنگامی که نقدینگی بازار افزایش می یابد ، سرمایه گذاران تمایل به سرمایه گذاری در سهام شرکت هایی را دارند که دارای کیفیت سود بالاتری هستند (پاستور و  استامباق[1]،2003). افزایش یا کاهش نقدشوندگی موضوع ریسک را مدنظر قرار می دهد. از جمله ریسک‌های عمده بازار ریسک نقدینگی است. ریسک نقدینگی عبارت است از خطر بدتر شدن وضعیت نقدینگی بازار هنگامی که شرکت احتیاج به معامله سهامش دارد. این ریسک، مرتبط با بازار است که اوراق بهادار در آن معامله می شوند. آن دسته از سرمایه گذاری هایی که خرید و فروش آن به آسانی صورت گیرد و هزینه مبادله ی آن بالا نباشد از نقدینگی بالایی بر خوردار است . هرچه عدم اطمینان در خصوص عامل زمان و ابهام قیمتی، بالا باشد میزان ریسک نقدینگی نیز افزایش می یابد. مثلاً ریسک نقدینگی اوراق خزانه  خیلی کم و یا صفر است، در حالی که ریسک نقدینگی سهام مربوط به بازار های خارج از بورس بیشتر است (جونز[2]،1933).
بر اساس همین موضوع، جفری[3] (2011) به بررسی رابطه بین کیفیت اطلاعات (از جمله کیفیت سود) و ریسک نقدینگی شرکتها در بازار آمریکا در بازه سالهای 1983 تا 2008 (مشتمل بر 306،624 ماه- شرکت) پرداخت.وی در این پژوهش از مدل طراحی شده توسط پاستور و استامباق (2003) بهره گرفت و جهت محاسبه متغیر ریسک نقدینگی از برآورد کوواریانس بازده سهام شرکت به تغییرات غیر منتظره در نقدینگی بازار استفاده نمود. نتایج حاصل از پژوهش آنها نشان دهنده وجود رابطه معنی دار و معکوس بین کیفیت اطلاعات و ریسک نقدینگی می باشد. بدین معنی که در زمان کاهش نقدینگی در بازار سرمایه شرکت های با کیفیت سود بالاتر ، ریسک نقدینگی کمتری را تجربه می کنند.
از این رو، این پژوهش به بررسی رابطه بین کیفیت سود و ریسک نقدشوندگی سهام شرکت ها در بازار بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است.بنابراین سؤال اصلی این پژوهش به شرح زیر مطرح شده است:
آیا در شرکت های با کیفیت  سود بالاتر ، ریسک نقدینگی کمتری وجود دارد؟
 1-3- هدف پژوهش

  • تبیین ارتباط بین کیفیت سود حسابداری و ریسک نقد شوندگی سهام شرکت در بازار
مطلب مرتبط :   پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حسابداری : بررسی ارتباط بین نسبت های فعالیت و میزان افشای اطلاعات در صورت های مالی

1-4- اهمیت و ارزش پژوهش
نقش کیفیت اطلاعات مالی شرکت ها در سال های اخیر اهمیت روز افزونی یافته است. هنگامی که صورت های مالی یک شرکت با کیفیت باشد، عدم اطمینان مرتبط با ارزش حقوق صاحبان سهام به حداقل می رسد و هزینه ی سرمایه سهام عادی کم تر می شود. کیفیت کم و پایین اطلاعات مالی شرایطی را فراهم می سازد که تصمیم گیری را برای سرمایه گذاران مشکل کرده و آن ها را با شرایط ابهام مواجه می سازد که در این وضعیت صرف ریسک اطلاعاتی افزایش می یابد. این صرف ریسک ایجاد شده منجر به تقاضای بازده بالاتری از جانب سهامداران به دلیل افزایش ریسک نقدینگی می شود ( حجازی و همکاران ، 1389).
در سال های اخیر به دنبال شرایط خاص اقتصادی و نوسان قابل توجه نقدینگی در بازار سرمایه ضرورت و پرداختن به موضوعی در این ارتباط به روشنی احساس می شود.
بنابراین، کیفیت سود حسابداری و تاثیر غیر قابل انکار آن را می توان بر تصمیم گیری های اقتصادی افراد در نظر گرفت. بدین لحاظ، اکثر سرمایه گذاران به این موضوع و نقش آن در سرمایه گذاری خود واقف هستند. اما آن چه بیش تر برای آن ها از اهمیت خاصی برخوردار است، تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدشوندگی سهام است که این خود بیانگر لزوم انجام مطالعات بیش تر دراین زمینه می باشد. بنابراین،  با مشخص شدن تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدشوندگی سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، سرمایه گذاران می توانند با توجه به میزان ارتباط این دو متغیر، تصمیمات دقیق تری اتخاذ نمایند و احتمال متضرر شدن خود را کاهش دهند.
  1-5- کاربرد نتایج پژوهش
بورس اوراق بهادار از جایگاه خاصی در سیستم مالی هر کشور برخوردار بوده و در حقیقت توسعه بازار سرمایه در گرو فعال بودن این نهاد است. دو کارکرد مهم بورس اوراق بهادار را می توان جمع آوری پس اندازهای اندک جامعه و هدایت آن ها به سمت تولید کالا و خدمات در کشور ذکر کرد. سرمایه گذاران بازار بورس همواره به دنبال کاهش مخاطرات و افزایش بازدهی متناسب با قبول مخاطرات هستند. از سویی دیگر، پیشرفت و توسعه اقتصادی هر کشوری به میزان توسعه یافتگی بازار سرمایه و بورس اوراق بهادار آن بستگی دارد. هرچه بازار سرمایه توسعه یافته تر باشد، کارایی بازار سرمایه آن جامعه بیشتر خواهد بود. سرمایه گذاران، همیشه به دنبال دستیابی به معیار هایی مناسب، جهت ارزیابی شرکت های پر بازده و سرمایه گذاری در سهام این قبیل شرکت ها هستند. در راستای تحقق این اهداف، پژوهش در مورد تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدینگی شرکت در بازار و همچنین آگاهی از تاثیر اطلاعات بر بازدهی اوراق بهادار، می تواند به سرمایه گذاران در جهت بررسی ارقام مندرج در صورت های مالی، تجزیه و تحلیل اطلاعات موجود در بازار و انتخاب پرتفوی مطلوب سرمایه گذاران ، کمک شایانی کند. همچنین نتایج پژوهش حاضر، محققان را در تحقیقات آتی یاری خواهد رساند و می تواند برای تحلیلگران مالی در افزایش دقت پیش بینی ها موثر باشد و در نهایت به پژوهشگرانی که مایل به تحقیق دراین زمینه باشند، کمک نماید.
1-6- فرضیه پژوهش

  • شرکت هایی که دارای کیفیت سود حسابداری بالاتری هستند ، ریسک نقدشوندگی سهام کمتری دارند .

1-7- روش پژوهش
این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت یک پژوهش توصیفی با تاکید بر روابط همبستگی است. زیرا از یک طرف وضع موجود را بررسی می نماید و از طرف دیگر رابطه بین متغیرهای مختلف را با استفاده از تحلیل رگرسیون، تعیین می نماید. هدف، بررسی ارتباط کیفیت سود حسابداری با ریسک نقدشوندگی سهام و در حوزه مطالعات پس رویدادی، (استفاده ازاطلاعات گذشته) می باشد و مبتنی بر اطلاعات واقعی صورت های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که با روش استقرایی به کل جامعه ی آماری قابل تعمیم خواهد بود.
در این پژوهش متغیر مستقل، کیفیت سود حسابداری و متغیر وابسته، ریسک نقدشوندگی سهام می باشد که تاثیر این دو متغیر بر اساس پژوهش جفری (2011) تجزیه وتحلیل شده است.
در این پژوهش، ابتدا از مدل فاما و فرنچ[4](1993) استفاده شده و متغیر نقدینگی در آن وارد میگردد.
1-8- روش و طرح نمونه برداری
در این پژوهش نمونه گیری با استفاده از روش حذف سیستماتیک انجام شده است. لذا نمونه ی انتخابی شامل کلیه ی شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که شرایط زیر را دارا باشند:

  • سال مالی آن­ها منتهی به 29 اسفند ماه هر سال باشد.
  • طی بازه زمانی پژوهش، سال مالی خود را تغییر نداده باشند.
  • اطلاعات صورت های مالی آنها از سال 1381 به طور کامل و پیوسته، در دسترس باشد.
  • معاملات سهام آن ها طی دوره ی پژوهش، بیش از سه ماه در بورس اوراق بهادار تهران در طی سال های 1385 تا 1389متوقف نشده باشد.
  • به منظور همگن بودن اطلاعات جزو صنایع واسطه گری مالی، بانک ها، لیزینگ و سرمایه گذاری نباشند.
مطلب مرتبط :   پایان نامه بررسی تاثیر سیاست‌های تقسیم سود، سودآوری و ارزش شرکت بر کیفیت اقلام تعهدی اختیاری (غیرنرمال) شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

1-9 – قلمرو پژوهش (مکانی- زمانی)
 قلمرو هر پژوهش از ابعاد مختلفی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. قلمرو این پژوهش از لحاظ موضوعی، مکانی و زمانی بررسی می شود. از آن جایی که موضوع این پژوهش تاثیر کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدشوندگی سهام می باشد؛ بنابراین، قلمرو موضوعی این پژوهش در حوزه مالی مطرح است و از آن ‌جا‌ که صورت‌های مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار، در دسترس، حسابرسی شده و قابل اتکاست، جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. بازه زمانی این پژوهش سال‌های 1385  الی 1389 می­باشد.
 1-10- ابزار گردآوری داده ها
در این پژوهش برای جمع آوری اطلاعات از روش اسنادکاوی استفاده خواهد شد، بدین منظور اطلاعات مورد نیاز مربوط به شرکت های عضو نمونه پژوهش طی سال های 1385-1389 از طریق آرشیوهای الکترونیکی سازمان بورس اوراق بهادار تهران[5] و منابعی چون نرم افزار ره آورد نوین و لوح های فشرده اطلاعات مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و همچنین سایت کدال استخراج می شود. سپس اطلاعات خام استخراج شده از این گزارش ها در صفحه گسترده  Excel وارد و جهت تجزیه و تحلیل آماده و در نهایت، متغیر های استخراج شده برای بررسی وجود رابطه و همبستگی به نرم افزار آماری R و در صورت لزوم Spss منتقل خواهند شد.
1-11- ابزار تجزیه و تحلیل
توصیفی: در این پژوهش از اندازه های گرایش مرکزی نظیر میانگین و میانه و همچنین اندازه‌های مقادیر پراکندگی نظیر دامنه تغییرات، انحراف معیار و واریانس استفاده می شود.
همبستگی: در این پژوهش به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل های زیر که در تحلیل داده‌های کمی در پژوهش‌های همبستگی به کار  می روند، استفاده می‌شود:
الف) آنالیز واریانس
ب) تجزیه و تحلیل همبستگی شامل آزمون معنی‌دار بودن R و 2R
ج) تجزیه و تحلیل رگرسیونی که شامل آزمون معنی‌داری ضرایب مدل رگرسیونی می‌باشد.
1-12- تعاریف عملیاتی
کیفیت سود ( (Earning Quality: اشاره به فاصله کم بین سود نقدی و سود تعهدی و عدم دستکاری سود توسط مدیران دارد (ثقفی،1380).
کیفیت اقلام تعهدی (Accruals Quality): میزان ارتباط اقلام تعهدی سرمایه در گردش با تحقق جریان های نقدی عملیاتی (نوروش و همکاران، 1385: 136).
ریسک نقدینگی (Liquidity Risk): عبارت است از خطر بدتر شدن وضعیت نقدینگی بازار هنگامی که شرکت احتیاج به معامله سهامش دارد (کردستانی،1388).
نقدشوندگی (Liquidity): توانایی انجام معامله سریع با حجم بالایی از اوراق بهادار و هزینه ی پایین، به طوری که فاصله زمانی میان سفارش تا خرید، تفاوت چندانی نباشد (لیو[6]،2006).
 
1-13- خلاصه
در این فصل ابتدا کلیاتی درباره  کیفیت سود حسابداری و ریسک نقدشوندگی سهام بیان گردید. این پژوهش در صدد پاسخگویی به این پرسش است که آیا کیفیت سود حسابداری بر ریسک نقدشوندگی سهام موثر خواهد بود؟ برای پاسخگویی به این امر، هدف پژوهش حاضر بیان گردید. با توجه به هدف و کاربرد عنوان شده در فصل، یک فرضیه تدوین و بیان شد. جامعه آماری پژوهش کلیه ی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بوده که جهت آزمون فرضیه های پژوهش نمونه گیری به روش نمونه گیری سیستماتیک انجام شده است.  بازه زمانی پژوهش از سال 1385 الی 1389 می باشد. روش پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت، توصیفی و همبستگی است. نوع داده های پژوهش حاضر جهت آزمون فرضیه، داده های ترکیبی می باشد. در پایان ابزار های گردآوری داده ها و نرم افزار های کامپیوتری استفاده شده جهت آزمون فرضیه ها و محاسبه ی متغیر ها معرفی گردید. در فصل بعد، مبانی نظری و پیشینه پ‍‍ژوهش بیان خواهد شد.
 2-1- مقدمه
بازار سرمایه به عنوان یکی از ارکان اساسی رشد و توسعه ی اقتصادی در هر کشوری مطرح است که به نوبه ی خود در تخصیص بهینه سرمایه و منابع مالی، موثر واقع می شود. در این راستا، اطلاعات نقش اساسی در عملکرد بازار سرمایه ایفا می کند. گزارش دهی مالی به عنوان یک سیستم اطلاعاتی، مهم ترین منبع اشخاص برون سازمانی به ویژه سرمایه گذاران، در دست یابی به اطلاعات مورد نیاز است. نمود عینی گزارش دهی مالی، صورت های مالی است.
از جمله مهمترین و پرکاربردی ترین اجزای گزارش شده در صورت های مالی، سود حسابداری است. رقم سود خالص در صورت های مالی بر مبنای رویکرد تعهدی محاسبه می شود. در محاسبه سود از پیش بینی ها و برآوردها استفاده می گردد که این امر دستکاری سود توسط مدیران را امکان پذیر می سازد و باعث انتقاد استفاده کنندگان از این سود شده و مفهومی تحت عنوان کیفیت سود را مطرح می سازد.
کیفیت سود مفهومی نسبی است که به دیدگاه ها و نگرش های مختلف بستگی دارد و تعاریف متعددی از آن به عمل آمده است. لذا، در این فصل مفهوم کیفیت سود، اهمیت ارزیابی آن و شاخص های اندازه گیری کیفیت سود مطرح می گردد. کیفیت سود بر معیارهای متعددی از جمله بازده ی سهام ریسک اطلاعات اثر می گذارد. ریسک نقدشوندگی از جمله عاملی است که ممکن است تحت تاثیر کیفیت سود قرار گیرد. لذا در ادامه ی فصل، نقدشوندگی، ریسک نقدشوندگی و تاثیر آن بر کیفیت اطلاعات و سود حسابداری مطرح می گردد. در نهایت به بررسی مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با موضوع پژوهش پرداخته می شود.
2-2- سود
سود یکی از با اهمیت ترین اقلام صورت های مالی است که در شرکت ها به عنوان یکی از معیارهای تصمیم گیری برای ارزیابی عملکرد و تعیین ارزش بنگاه اقتصادی محسوب می‌شود. هدف از گزارش سود، تامین و ارایه ی اطلاعات مفید برای اندازه‌گیری کارایی مدیریت، پیش بینی آینده ی واحد انتفاعی و توزیع آتی سود سهام، مبنایی برای تشخیص مالیات، بررسی قیمت محصولات و… برای ذینفعان می‌باشد (احمدپور و قهرمانی،1388). تعاریف متعددی برای واژه سود به عمل آمده است. یکی از این تعاریف به شرح زیر است:
سود خالص عبارت است از تغییر در حقوق صاحبان سرمایه یا به عبارتی تغییر در خالص دارایی های یک واحد تجاری طی یک دوره مالی که از فعالیت های انتفاعی و مستمر واحد تجاری، عملیات فرعی، رویدادهای تصادفی و سایر عملیات، رویداد ها و شرایط موثر بر واحد تجاری، غیر از آورده صاحبان سرمایه ناشی شده است. به بیان دیگر، سود یا زیان خالص، فرایند کلیه ی تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه طی یک دوره به استثنای ناشی از سرمایه گذاری توسط صاحبان سرمایه و توزیع منابع بین آنان است (عالی ور،1370).
 2-3- مفاهیم سود در گزارشگری مالی
سود حسابداری بر اساس قواعد منطقی، هماهنگ و مورد توافق محاسبه می شود. اما مفاهیمی همچون تحقق درآمد و تطابق، در دنیای واقعی مصداقی ندارد. به همین دلیل دیدگاه های مختلفی در رابطه با مفاهیم سود مطرح شده است. به منظور درک مفهوم سود، آشنایی با دیدگاه های مختلفی که در رابطه با مفاهیم سود مطرح است، ضروری به نظر می رسد. در ادامه، توضیحاتی پیرامون دیدگاه های مرتبط با مفهوم سود ارائه می شود.
 2-3-1 مفهوم سود از دیدگاه ساختاری
در این دیدگاه، سود از مجرای قوانین و مقررات تعریف شده حسابداری مورد مطالعه قرار می گیرد. اگرچه حسابداران مدعی اند که در فرآیند محاسبه ی سود حسابداری، به تفسیر دنیای واقعی می پردازند، یا تاثیر رفتاری سود (توانایی سود در پیش بینی یا اثرگذاری آن بر تصمیم گیری) را مورد توجه قرار می دهند، ولی واقعیت این است که آن ها اصول و قواعد مورد استفاده در محاسبه ی سود را بر پایه ی مفروضاتی قرار می دهند که با تاثیر رفتاری یا پدیده های دنیای واقعی هیچ رابطه ای ندارد. این اصول و مقررات از آن جهت منطقی هستند که حسابداران در عمل به آن رسیده اند و در مورد آن ها اتفاق نظر دارند. بسیاری از این قوانین مانند اصل تحقق، تطابق، روش تعهدی یا روش های تخصیص هزینه ممکن است محتوای تجربی نداشته باشند. اگر اقلام تشکیل دهنده سود حسابداری فاقد محتوای تفسیری بوده و از اهمیت نیز برخوردار باشد، در آن صورت می توان گفت سود حسابداری نیز محتوای تفسیری ندارد. یعنی اگرچه امکان دارد چنین سودی اطلاعاتی درباره دنیای واقعی ارائه نماید، ولی مرتبط با مفاهیم دنیای واقعی نیست. از این رو کسانی که می خواهند از سود در جهت تفسیر دنیای واقعی، تصمیم گیری و پیش بینی استفاده کنند، باید از نحوه ی محاسبه سود آگاه باشند (هندریکسن و ون بردا[7]،1994).
 2-3-2- مفهوم سود از دیدگاه تفسیری
این دیدگاه به دنبال مطالعه ی معنی و مفهوم سود در دنیای واقعی و رابطه این رقم با واقعیت های اقتصادی می باشد. بر خلاف دیدگاه ساختاری که فقط محاسبه ی سود مهم بود و نه معنی و مفهوم آن در دنیای واقعی، این دیدگاه به دنبال مرتبط نمودن سود با واقعیت های دنیای واقعی و ارائه ی تعریفی از سود می باشد که به مفاهیم اقتصادی نزدیک است. به این منظور حسابداران در این دیدگاه، برای ارائه ی تعریفی از سود به دو مفهوم اقتصادی مبتنی بر واقعیت، تکیه می کنند. این دو مفهوم عبارت اند از :تغییر در میزان رفاه

  1. حداکثر سودآوری در شرایط خاص بازار با توجه به تقاضا برای محصول و بهای تمام شده ی اقلام ورودی (هندریکسن و ون بردا،1994).

 2-3-3- مفهوم سود از دیدگاه رفتاری
در دیدگاه رفتاری، سود از جنبه ی استفاده ای که سرمایه گذاران از آن می برند، مورد مطالعه قرار می گیرد. در این دیدگاه به این موضوع توجه می شود که ارائه ی اطلاعات مربوط به سود چه تاثیری بر تصمیمات استفاده کنندگان از اطلاعات می گذارد و واکنش استفاده کنندگان در برابر سود چه خواهد بود. استفاده کنندگان هم شامل استفاده کنندگان خارجی، مانند سرمایه گذاران و اعتباردهندگان و هم استفاده کنندگان داخلی مانند مدیریت می باشد. مفاهیم رفتاری سود به موارد زیر مربوط می شود:

  • فرآیندهای تصمیم گیری سرمایه گذاران و بستانکاران
  • واکنش قیمت اوراق بهادار در بازارهای سازمان یافته در برابر گزارش سود
  • تصمیمات مدیریت در مورد هزینه های سرمایه
  • عکس العمل مدیران و حسابدارن در برابر بازخورد اطلاعات (هندریکسن و ون بردا،1994).

 2-4- ویژگی های سود حسابداری
از دیدگاه عملی سود حسابداری، تفاوت بین درآمد تحقق یافته ناشی از معامله های دوره و بهای تاریخی منقضی شده ی مربوطه تعریف شده است. تعریف مزبور بیانگر این است که سود حسابداری دارای پنج ویژگی به شرح زیر است:

  1. سود حسابداری مبتنی بر معامله های واقعی انجام شده توسط شرکت است. این معامله می تواند برون سازمانی یا درون سازمانی باشد.
  2. سود حسابداری بر مبنای فرض دوره ی مالی، به عملکرد مالی شرکت در طی یک دوره ی زمانی مفروض یا مشخص قرار دارد.
  3. سود حسابداری بر مبنای اصل تحقق درآمد قرار دارد ولی شرایط خاص موجب می شود که حالت های ویژه به وجود آیند.
  4. سود حسابداری اندازه گیری بهای جاری را بر حسب بهای تاریخی ایجاب می کند. در واقع هزینه های جاری عبارتند از دارایی های منقضی شده یا بهای تمام شده ی اقلام خریداری شده که منقضی شده اند.
  5. سود حسابداری بر مبنای اصل تطابق قرار دارد؛ به این معنی که هزینه های دوره با درآمدهای دوره تطبیق داده می شوند (بلکویی[8]، 1381).

2-5- کیفیت سود
همان گونه که قبلا ذکر گردید، سود حسابداری از جمله اطلاعاتی است که به عنوان مبنایی برای تصمیم گیری مورد توجه قرار می گیرد. در محاسبه ی این رقم از مبنای تعهدی استفاده می گردد. بر اساس این رویکرد، با تحقق درآمدها و وقوع هزینه ها، سود شناسایی می گردد. نتیجه ی استفاده از رویکرد تعهدی در حسابداری، ایجاد اقلامی تحت عنوان “اقلام تعهدی” است که به دو جزء اختیاری و غیر اختیاری قابل تقسیم است. از آنجایی که در مبنای تعهدی لزوماً شناسایی درآمد و هزینه همراه با دریافت و پرداخت وجه نقد نبوده و در محاسبه سود نیز از پیش بینی ها و برآوردها استفاده می گردد، لذا امکان دستکاری سود توسط مدیریت وجود دارد.
بنابراین وجود زمینه مناسب برای تخریب سود به دلایلی همچون وجود تضاد منافع بین مدیران و مالکان و محدودیت های ذاتی حسابداری مانند خطا در پیش بینی ها و برآوردها و استفاده از رویه های مختلف حسابداری توسط بنگاه ها، موجب می شود که سود واقعی از سود گزارش شده در صورت های مالی بنگاه متفاوت بوده و این پرسش مطرح شود که به راستی تا چه میزان می توان به این رقم به عنوان مبنایی برای اخذ تصمیم اطمینان کرد (خوش طینت و اسماعیلی،1385). سال هاست که تحلیل گران مالی فهمیده اند که تجزیه و تحلیل صورت های مالی شرکت ها به دلیل وجود نقاط ضعف متعدد در اندازه گیری اطلاعات حسابداری کار مشکلی می باشد. آن ها همچنین دریافته اند که در تعیین ارزش شرکت نه تنها به کمیت سود، بلکه باید به کیفیت آن نیز توجه شود. بنابراین، به دلیل اهمیت ویژه ی سود برای استفاده کنندگان از اطلاعات مالی، موضوعی به عنوان کیفیت سود مطرح گردید تا قابلیت اطمینان به سودهای گزارش شده شرکت ها با استفاده از معیارهای ارائه شده برای آن بررسی گردد.
برای کیفیت سود معیارهای متفاوتی ارائه شده است که در ادامه به صورت کامل بیان می گردد. ازجمله این معیارها را می توان به پایداری سود، قابلیت پیش بینی و نوسان پذیری و همچنین معیارهایی که ارتباط بین سود و ارقام تعهدی و جریانات نقدی را بررسی نماید، اشاره نمود. همچنین، به مفید بودن در تصمیم گیری، مربوط بودن، قابلیت اتکا، قابلیت مقایسه و ثبات بستگی دارد. قابلیت اتکا به اعتماد و اتکایی اشاره دارد که استفاده کنندگان می‌توانند بر اندازه گیری‌های گزارش شده در صورت های مالی اساسی داشته باشند. نتایج اندازه گیری‌های حسابداری هنگامی قابل اتکا است که به طور صادقانه معرف ارزش هایی باشد که انتظار می‌رود یا درنظر است ارائه کند. قابلیت اتکای اطلاعات مالی یک واقعیت مربوط و یک ویژگی کیفی و اساسی برای اطلاعات مالی محسوب می‌شود (احمدپور وقهرمانی صغیر،1388).
2-6- تعریف کیفیت سود
با وجود تحقیقات گسترده دانشگاهی در رابطه با کیفیت سود، تعریف واحدی از آن ارائه نشده است و در تعریف آن اجماع نظری وجود ندارد. بلکه کیفیت سود مفهومی نسبی است که به ارتباط آن با دیدگاه ها و نگرش های مختلف بستگی دارد و لذا تعاریف متعددی از آن صورت گرفته است که در این بخش به تعدادی از آن ها اشاره می گردد.

  • کیفیت سود عبارت است از توانایی سود در پیش بینی جریان های نقدی عملیاتی آتی (میک هیل و همکاران،1999).
  • از دیدگاه دچو و گسچران[9]، کیفیت سود به شیوه ای منصفانه، فرآیند سودآوری آتی واحد تجاری را نشان می دهد. سودآوری آتی واحد تجاری با تصمیم های خاصی که به وسیله تصمیم گیرندگان خاص اخذ می شود، رابطه دارد. از منظر لانگ و یتمن[10]، کیفیت سود عبارت است از مدیریت کم تر سود و شناسایی به موقع زیان. از دیدگاه دچو و همکاران[11]، کیفیت سود منعکس کننده عملکرد عملیاتی جاری و شاخص مناسبی به منظور ارزیابی عملکرد عملیاتی آتی و ارزش شرکت است (شفیعی،1388).
  • کیفیت سود عبارت از توان سود در پیش بینی جریان های نقدی آتی می باشد (آلتامور و بیتی[12]،2007).
  • کیفیت سود بالاتر اطلاعات بیشتری در مورد ویژگی های عملکرد مالی یک شرکت فراهم می کند (دچو و همکاران،2010).
  • در این پژوهش، کیفیت سود ارتباط سود با جریان های نقدی می باشد که از طریق محاسبه ی انحراف معیار باقیمانده ی رگرسیون اقلام تعهدی، بر جریان نقدی عملیاتی گذشته، حال و آینده، تغییرات در درآمد، ناخالص تغییرات اموال ، ماشین آلات و تجهیزات بدست می آید. این ارتباط در واقع، توانایی سود در پیش بینی جریان نقدی است که جریان های نقدی را طی دوره های زمانی مختلف انتقال می دهند. این مفهوم، مفهوم کیفیت سود به کارگرفته شده در مدل فرانسیس برای محاسبه کیفیت سود به عنوان معیاری از کیفیت سود می باشد.
مطلب مرتبط :   پایان نامه بررسی ارتباط میان دارایی­های نامشهود و ناهمگونی شرکت­های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران

2-7- اهمیت ارزیابی کیفیت سود
اهمیت کیفیت سود از سه دیدگاه قابل توضیح است: دیدگاه سرمایه گذاران، دیدگاه استفاده کنندگان صورت های مالی و دیدگاه تدوین کنندگان استانداردها.
از دیدگاه سرمایه گذاران، کیفیت سود بیانگر چگونگی تخصیص منابع است. کیفیت سود پایین به علت تخصیص نادرست منابع، منجر به کاهش رشد اقتصادی می شود.
از دیدگاه استفاده کنندگان، سود گزارش شده معمولاً در قراردادهای بدهی و طرح های پاداش مورد استفاده قرار می گیرد و بنابراین تصمیم گیری بر اساس سود با کیفیت پایین، باعث انتقال ناخواسته ی ثروت خواهد شد. برای نمونه اگر از سود به عنوان معیار ارزیابی عملکرد مدیریت استفاده شود، ارائه ی سودهای بیش از واقع، منجر به اعطای حقوق و مزایای بیش از اندازه به مدیران می شود. علاوه براین، چنین سودی ممکن است بحران مالی شرکت را پنهان کند و باعث اعتباردهی نادرست از سوی اعتباردهندگان گردد.
همچنین زمانی که تدوین کنندگان استانداردهای حسابداری در جستجوی بازخورد استانداردها از نظر کارایی هستند، به خروجی های سیستم حسابداری از جمله سود، توجه خواهند کرد. یعنی از دیدگاه تدوین کنندگان استانداردها، کیفیت گزارش های مالی و سود به طور غیر مستقیم، نشان دهنده کیفیت استانداردهای گزارشگری مالی است (اسماعیلی،1386).

تعداد صفحه :145
قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  [email protected]