بررسی عوامل مؤثر بر توان هوازی

دانلود پایان نامه

 

وراثت

ظرفیت های فیزیولوژیکی و عملکردهای جسمانی تا حد زیادی توسط وراثت محدود می گردد(28). هم اکنون به خوبی ثابت شده است که خزانه ی ژنی افراد تعیین کننده آن است که آیا فرد از نظر توان هوازی و عملکرد استقامتی مستعد است یا خیر(50). اما در پاسخ به این سوال که توان هوازی چه اندازه تحت وراثت قرار می گیرد، نتایج متفاوت و گاه ضد و نقیضی عنوان شده است (50،51). برخی از محققین بیان داشته اند که 93درصد از ظرفیت هوازی(vo2max)به طور ژنتیکی تعیین می شود(82). در حالی که برخی از محققین معتقدند توان هوازی کمتر تحت تاثیر وراثت قرار می گیرد(27). به هر حال نقش وراثت در تعیین توان هوازی بسیار اساسی است و محققین معتقدند که میزان پیشرفت vo2maxفرد در اثر تمرین به عوامل وراثتی وابسته است(82).

تمرین

اثرات تمرین بر توان هوازی مورد مطالعه وسیعی قرارگرفته است و شکی نیست که تمرین سبب افزایش توان هوازی می گردد(65). برنامه های تمرینی مناسب سبب افزایش در توان هوازی بزرگسالان،جوانان،زنان و مردان می شود،ولی میزان افزایش در توان هوازی ورزشکاران استقامتی که خود توان هوازی بالایی دارند کمتر از غیر ورزشکاران می باشد به طوری که میزان پیشرفت در توان هوازی برای افرادی که در هنگام تمرینات دارای مقدار توان هوازی بالایی بوده اند تنها 2تا3درصد گزارش شده است ولی کسانی که در شروع تمرینات دارای مقدار توان هوازی کمتری بوده اند به میزان 30تا50درصد پیشرفت حاصل کرده اند(85). افزایش در میزان vo2max توسط دو متغیر اصلی صورت میگیرد که عبارتند از:

الف)افزایش در برون ده قلبی       ب) افزایش در اخذ اکسیژن به وسیله عضلات مخطط(9).

مطلب مرتبط :   پرخاشگری و انواع پرخاشگری

برون ده قلبی مقدار خونی است که در هر دقیقه توسط قلب به داخل آئورت تلمبه زده می شودوبه عواملی نظیر متابولیسم بدن،استراحت یا فعالیت، سن،جنس و جثه بدن بستگی دارد(35). که هرقدر برون ده قلبی ورزشکاری بیشترباشد،توان هوازی او بیشتر است وبالعکس(5). به طور کلی عقیده براین است که تمرینات هوازی حداکثر اکسیژن مصرفی را به میزان 5تا20درصد افزایش می دهد(9). تاباتا(1996) و همکارانش نشان دادند که یک برنامه تمرینی با شدت متوسط(تمرین با 70درصد حداکثر اکسیژن مصرفی)و یک برنامه تمرینی با شدت بالا(7 ست 20ثانیه ای با 170درصد حداکثر اکسیژن مصرفی)هردو می تواند موجب افزایش در توان هوازی شود(90).

سن وجنس

مطالعات طولی و مقطعی هردو نشان می دهند که حداکثر اکسیژن مصرفی بطورخطی از سن 4سالگی تا اواخر دوره ی نوجوانی درپسران و تا سن 12تا13سالگی در دختران افزایش می یابد(86). مطالعات انجام شده برای مقایسه توان هوازی مردان و زنان بطور کلی نشان می دهد که توان هوازی زنان پایین تر از مردان است(64). توان هوازی تقریبا در سن 18-20سالگی در هردو جنس به نقطه اوج خود می رسد و بعد از آن به آهستگی رو به کاهش می گذارد(69،73،74).

ترکیب بدن

مطالعات انجام شده در مورد ارتباط میان ترکیب بدن و توان هوازی بیشتر به ارتباط میان چربی بدن و vo2max  تاکید دارد (4،84،97). افرادی که چربی بیشتری دارند به هنگام اجرای فعالیت های هوازی با نوعی وزن حاصل از چربی اضافه بدن مواجه هستند که این اضافه وزن عملکرد آنان را تضعیف می کند (97). مطالعه انجام شده به روی دانشجویان پسر رشته تربیت بدنی نشان می دهد که میان درصد چربی بدن و توان هوازی آنان ارتباط منفی معناداری وجود دارد(36). همچنین مطالعه انجام شده به روی دانشجویان دختر ورزشکار وغیر ورزشکار نشان می دهد که بین توان هوازی ودرصد چربی بدن هریک از گروه های ورزشکار و غیر ورزشکار و کل نمونه های تحقیق ارتباط منفی معناداری وجود دارد و محققین در نتایج خود عنوان می کنند که چربی عامل مهمی در کاهش حداکثر توان هوازی محسوب می شود(4). گوتین [1]در مطالعه به روی دختران چاق 7-11 ساله گزارش می کند که همرا با کاهش درصد چربی بدن نمونه ها در اثر یک برنامه تمرینی هوازی، افزایش معناداری در توان هوازی آنان به وجود آمده است (70).

مطلب مرتبط :   گردشگری در ایران و موانع

ارتفاع

به گفته محققین ارتفاع می تواند vo2max، ضربان قلب و پاسخ های تهویه ای را تحت تاثیر قرار دهد(66). vo2max به طور ثابت با افزایش ارتفاع کاهش می یابد (72). این کاهش به عواملی همچون سطح آمادگی جسمانی فرد، جنس،ارتفاع،محل زندگی دائمی فرد و مدت اقامت در ارتفاع نسبت داده می شود(66). برخی از محققین معتقدند که  vo2maxاز ارتفاع 1500متری به بعد کاهش می یابد(63).

درصد توزیع تارهای عضلانی

عضلات بدن انسان به طور کلی به دو دسته تند انقباض (ft) و کند انقباض (st) تقسیم بندی شده است هریک از این دونوع تار دارای ویژگی های سوخت و سازی مخصوص به خود هستند(97).

به طور کلی تارهای تند انقباض از نظر بیوشیمیایی برای انجام فعالیت های استقامتی مناسب ترین شرایط را دارند. آنزیم های درگیر در واکنش های سیستم هوازی در تارهای کند انقباض از فعالیت بیشتری برخوردار بوده و نیز تعداد و اندازه میتوکندری ها، تعداد مویرگ ها ی موجود به ازای هر تار عضلانی (دانسیته مویرگی )و محتوای میوگلوبین در تارهای کند انقباض بیشتر است (27). از طرف دیگر تارهای تند انقباض از نظر بیوشیمیایی برای انجام کارهای بی هوازی مناسب تر هستند(89).

1- Gutin